سرمقاله:

" اکثر شرکت‌ها در کشور، خصوصا سازمان‌هاي دولتي، از روزمرگي به سراغ استراتژي مي‌آيند"

اين، واقعيتي است که بواسطه سال‌ها تجربه در تدوين استراتژي براي شرکت‌هاي ايراني و خصوصا شرکت‌هايي که به نحوي تحت تملک و مديريت دولت هستند، حاصل شده است.

اکثر مدل‌هاي خارجي برنامه‌ريزي استراتژيک که پيش فرض آنها، وجود بعضي زيرساخت‌ها در سازمان‌ها و شرکت‌ها است براي سازمانها و شرکت‌هاي ايراني که فاقد اين زيرساخت‌ها هستند، مناسب نيستند. براي درک بهتر اين نکته، به مثال زير توجه کنيد:

سازمان را يک دونده و داشتن برنامه‌هاي استراتژي را به فعاليت پرش ارتفاع تشبيه کنيد. در مدل‌هاي توسعه يافته برنامه‌ريزي استراتژيک، فرض بر آن است که سازمان، يک دونده قهار است و فقط براي تبديل وي به يک قهرمان پرش ارتفاع، بايد برنامه‌ريزي مناسبي انجام داد. اين در حالي است که سازمان‌هاي کشور ما نه تنها آن دونده قهار نيستند. بلکه حتي ممکن است در راه رفتن عادي نيز مشکل داشته يا حتي در گل گير کرده باشند و به روزمرّگي افتاده‌اند. آيا مي‌توان به فرد معلولي که در راه رفتن و قدم زدن عادي مشکل دارد  يا در گل به دام افتاده، از همان ابتدا، يک نيزه براي پرش ارتفاع داد و اين کار حرفه‌اي را با او تمرين کرد؟!!!

بديهي است در اين شرايط، برنامه بلندمدت با ديدگاه استراتژيک را بايد شروع کرد و سازمان را ابتدا از روزمرگي و عوارضي که بدان دچار است خارج نموده و به‌سمت سازماني استراتژي‌محور سوق داد. مدل مبنا با در اختيار داشتن ابزارهاي مناسبي از قبيل شناسايي عوارض و بيماري‌هاي سازماني با نگرش دوره عمر (Life Cycle) و نيز شناسايي فاکتورهاي بحراني موفقيت (CSF^[1])، به اين واقعيت توجه کرده و سعي نموده در محيط و شرايط واقعي (و نه موهومي)، به تدوين برنامه‌هاي هدفدار براي سازمان‌ها اقدام کند.

اين نوع نگرش به برنامه‌ريزي، با رويکردهاي اقتضايي² به مديريت که موفقيت يا شکست هر شيوه و مدل مديريتي را به شرايط منوط دانسته و از تجويز نسخه واحد اجتناب مي‌کنند، سازگاري دارد. شايد بتوان شکست بسياري از پروژه‌هاي استراتژيک در سازمان‌ها و شرکت‌هاي ايراني علي‌رغم هزينه‌هاي هنگفت تهيه آنان را به بي‌توجهي به اين مهم و الگوبرداري کورکورانه از مدل‌هاي موفّق خارجي نسبت داد.

¹ Critical Success Factors (CSF)

چه خبر از مبنا ؟؟؟

 وب‌سايت شرکت نيز با آدرس در تاريخ 19 آذر ماه به‌روز شد. طراحي بخش انگليسي اين وب‌سايت نيز به پايان رسيد و در آدرس www.mabena.com مي‌توانيد آن را مشاهده کنيد.

 گزارش‌هاي فاز اوّل و فاز دوّم پروژه برنامه‌ريزي استراتژيک شرکت پژوهش و فناوري پتروشيمي نهايي شده و در مرحله بازبيني و ويرايش نهايي قرار دارد. اين گزارش‌ها در جلسه‌هاي آتي به کميته راهبري اين شرکت ارائه خواهد شد.

 گزارش فاز اول پروژه مديريت استراتژيک سازمان آب و برق خوزستان با سرفصل‌هاي شناخت سازمان، سند چشم‌انداز، ماموريت و اصول ارزشي سازمان و زمينه‌هاي شايستگي قابل حصول در سازمان ارائه شد و چکيده آن در دومين جلسه کميته راهبري حضور اعضاي کميته ارائه گرديد.

 گزارش فاز اوّل و فاز دوّم پروژه برنامه‌ريزي استراتژيک شرکت مادرتخصصي خدمات کشاورزي نهايي شده است و در جلسه هفتم کميته راهبري اين شرکت ارائه شد.

 مذاکرات با چند سازمان و شرکت در رابطه با اجراي پروژه مديريت استراتژيک در حال پيگيري است.

مدل مديريت استراتژيک مبنا

مرحله 3- تدوين بيانيه مأموريت

اين فعاليت، شايد مهم‌ترين جز فرايند مدل مبنا باشد که جهت‌گيري و فعاليت‌هاي اصلي يک دوره از برنامه‌ريزي راهبردي شرکت در آن مشخص مي‌شود. در مدل مبنا تدوين ماموريت در جلسات متعدد کميته راهبري و در قالب فرايند طوفان فکري تدوين مي‌شود. مشاور در اين ميان، نقش تسهيل‌کننده و نيز آشنا‌سازي افراد با بيانيه ماموريت مناسب را ايفا مي‌کند. مثلاً در مدل مبنا از چک‌ليست استاندارد زير براي تدوين و ارزيابي بيانيه ماموريت استفاده‌ مي‌شود:

• به وضوح سازمان را از ساير سازمان‌ها يا رقبا متمايز سازد.
• آنچه که سازمان انجام خواهد داد (در يک افق زماني مشخص که معمولاً 5 ساله است)، تعريف و از آن مهم‌تر آن‌چه را سازمان انجام نخواهد داد، مشخص کند.
• بر توانايي‌ها و قابليت‌هاي سازمان بنا شده و معقول و منطقي باشد.
• به سازمان اين امکان را بدهد که در ارتباط با فرصت‌هاي آينده، تصميمات مطلوبي اتخاذ کند.
• بدون ذکر جزييات، محصولات و خدمات کليدي و عمده سازمان را بيان کند.
• طول آن متجاوز از يک پاراگراف نباشد.
• براي همه کارکنان به خوبي قابل درك باشد.
• عاري از کلمات پيچيده بوده و متني روان داشته باشد.
• بر زمان خيلي دور متمرکز نبوده و با چشم‌انداز مشتبه نشود.
• در مواقع لزوم و هر چند وقت يکبار قابليت بازنگري داشته باشد تا شرايط پيش‌بيني نشده در آن لحاظ شود.

تفاوت ميان چشم‌انداز و ماموريت:

اين وب‌سايت سومين کنفرانس بين‌المللي مديريت است که قرار است توسط دانشکده مديريت و اقتصاد دانشگاه صنعتي شريف در روزهاي 29 آذر تا 1 دي‌ماه 1384 در سالن همايش‌هاي بين‌المللي اجلاس در تهران برگزار شود. اين کنفرانس داراي 10 محور تخصصي در رابطه با موضوعات استراتژي و رقابت، بازاريابي، مديريت تکنولوژي، منابع انساني و رفتار سازماني، کيفيت و بهره‌وري، رهبري و مديريت تحول، توليد- عمليات و فرايند، مالي و بودجه‌ريزي و سيستم‌ها و فن‌آوري اطلاعات است که مديرعامل شرکت مديريت و برنامه‌ريزي مبنا، جناب آقاي دکتر سيروس، دبيري محور استراتژي و رقابت و رياست پانل مربوطه را برعهده دارند.

پروژه مديريت راهبردي شرکت صنايع شير ايران (پگاه)

با بازنگري و نهايي‌کردن تدوين استراتژي‌هاي شرکت صنايع شير ايران (پگاه)، استراتژي‌هاي  جديدي مکمل استراتژي هاي قبلي شد. تاکتيک‌ها و پروژه‌ها و فعاليت‌ها جهت اجراي اين استراتژي‌ها تعريف گرديده است. گزارش پروژه‌هاي مربوط به تاکتيک‌ها و استراتژي‌هاي استخراج‌شده شرکت صنايع شير ايران (پگاه) ارائه شد و هم‌اکنون در حال بررسي نهايي اين گزارش و جمع‌آوري نظرات افراد است.

همچنين هماهنگ‌کردن استراتژي‌هاي بازنگري شده با استراتژي‌هاي قبلي و پروژه‌هاي آن، از جمله اقدامات بعدي در دست انجام است.

ليلا ذوالفقاري