پروژه مطالعاتي-تحقيقاتي ايجاد مدل بومي برنامه‌ريزي استراتژيک

 الف- عنوان پروژه

ايجاد يک مدل بومي شده و کاربردي براي برنامه‌ريزي استراتژيک شرکت‌هاي ايراني

ب- ضرورت تعريف پروژه

ضرورت تدوين يک برنامه جامع استراتژيک براي شرکت‌ها و سازمان‌ها در شرايط و محيط کسب و کار رقابتي يا محيطي که به سمت ايجاد زيربناها و زيرساختارهاي رقابت‌پذيري حرکت مي‌کند بديهي است. برنامه‌ريزي و تدوين استراتژي‌هاي بلندمدت که با تعريف ماموريت سازمان شروع مي‌شود، پيش‌نياز و لازمه همه فعاليت‌هاي سازمان محسوب مي‌شود. بدون برنامه‌ريزي استراتژيک، فعاليت‌ها و جهت‌‌گيري‌هاي سازمان همسو نشده و در نهايت در راستاي ايجاد ارزش نهايي، مشارکت نخواهند داشت.

از طرفي هريک از مدل‌هاي رايج برنامه‌ريزي استراتژيک در دنيا، بخشي از مطلوبيت يک فرايند و نظام برنامه‌ريزي استراتژيک را فراهم مي‌سازند و تهيه يک مدل جامع و کامل، نيازمند بهره‌گيري از نقاط قوت مدل‌هاي موجود و نيز برطرف کردن عيوب آنهاست و اين امر بايد به صورتي انجام شود که يکپارچگي مدل به‌هم نخورده و رابطه منطقي ميان اجزاي مدل نيز به‌هم نريزد. از طرف ديگر، الزامات و شرايط خاص صنايع کشور ما (به عنوان مثال شرايط خاص انحصاري و حرکت تدريجي به سمت انحصارزدايي و شرايط خاص فرهنگي، اجتماعي، سياسي و ...) باعث مي‌شود که کاربرد بعضي مدل‌هاي رايج بدون انجام تغييرات و سفارشي‌سازي مورد شک و ترديد باشد ( اين نظريه، با نظريه‌هاي اقتضايي در علم مديريت که طرفداران فراواني دارد نيز سازگار است).

موارد مطرح شده در بالا در کنار توجه شرکت به فرايند جهاني‌سازي (Globalization) و الزامات آن باعث شد که شرکت مبنا در آن زمان پروژه‌اي تعريف کند تا با بهره‌گيري از مدل‌هاي رايج و مناسب و معتبر برنامه‌ريزي استراتژيک و تلفيق مناسب آنها با توجه به شرايط خاص کشور، مدلي بومي براي امر تدوين برنامه‌ريزي استراتژيک شرکت‌ها و صنايع داخلي تعريف کند.

ج – شرح مختصري از نتايج اين مطالعه تحقيقاتي

مدلي که بر اساس انجام پروژه فوق ايجاد شد، مدل [CMS‌[1 نام گرفت که تلفيقي بود از هفت مدل برنامه‌ريزي استراتژيک اسپيس، پورتر، پورت‌فوليو، فريمن، رونالدروسن، فيليپس و پرو با حذف نکات مشترک و تکميل کمبودها که مي‌تواند به عنوان يک الگوي مناسب و دربرگيرنده کليه موارد لازم‌الرعايه در برنامه‌ريزي استراتژيک مورد استفاده قرار گيرد.

پيروي از اين الگو مستلزم گذر از مراحل 25 گانه عملياتي است که عبارت است از :

1- بررسي رسالت و فلسفه وجودي شرکت، رسالت يا فلسفه وجودي شرکت، قصد از بقاء سازمان را مشخص مي‌کند که متعاقباً جهت استراتژي را تعيين مي‌کند.

2- شناخت اهداف و هدف‌گذاري، در اين مرحله مي‌بايست حرکت هاي قبلي در جهت حصول اهداف مقداري سازمان مشخص گردد. در صورت امکان اهداف مقداري رقبا و حرکت‌هاي قبلي آنها نيز مشخص گردد. هدف‌گذاري در مدل CMS تابع عواملي چون اهداف گذشته، نيروهاي محيطي، ارزش‌هاي حاکم و عوامل و منابع داخلي بود.

3- بررسي و تجزيه و تحليل محيط خارجي، با آناليز PEST  كه وضعيت شرکت نسبت به عوامل اقتصادي، سياسي، قانوني، فرهنگي-اجتماعي، تکنولوژيکي-تامين‌کنندگان بررسي مي‌گردد.

4- آناليز استراتژيک گروه، بوسيله آناليز استراتژيک گروه مي‌توان موقعيت شرکت را در مقايسه با رقبا ارزيابي نمود.

5- بررسي و تجزيه و تحليل محيط دروني، براي بررسي عوامل دروني سازمان لازم است عوامل مختلفي چون مديريتي، فني، نيروي انساني، بازار و ... بررسي و اثرات آن بر شرکت تحليل شود.

6- استخراج نقاط قوت و ضعف سازمان، با نتايج مرحله قبل مي‌توان ليستي از نقاط قوت و ضعف سازماني تهيه و استخراج کرد.

7- شناسايي فرصت ها و تهديدها، در اين مرحله مي‌بايست عوامل محيطي شرکت مورد تجزيه و تحليل قرار گيرد.

8 – آناليز آسيب‌پذيري سازمان، با استفاده از نتايج گام 8 کار اين مرحله صورت مي‌گيرد.

9- تشکيل ماتريس ارزيابي IEFE، اين ماتريس که با نتايج گام‌هاي قبلي صورت مي‌گيرد، باعث مشخص شدن استراتژي کلان شرکت مي‌شود.

10 – بررسي موقعيت استراتژي داخلي شرکت.

11- بررسي موقعيت استراتژي خارجي شرکت.

12- تشکيل دياگرام SPACE‌.

13- اندازه‌گيري و تحليل شاخصه هاي بهره‌وري.

14-تعيين موقعيت شرکت در منحني دوره عمر خود.

15- تعيين موقعيت شرکت در دوره عمر پورت-فوليو.

16- تدوين استراتژي و برنامه‌هاي عملي با استفاده از ماتريس ADL‌.

17- تدوين استراتژي با استفاده از ماتريس SWOT‌.

18- جمع‌آوري استراتژي‌هاي اوليه حاصل از ماتريس ADL‌.

19- تهيه جدول ETOP به منظور پيش‌بيني آينده عوامل محيط بيروني.

20- بررسي روند اثر روندهاي محيطي بر استراتژي‌هاي انتخاب شده.

21- تهيه جدول SAP براي پيش بيني روند آتي عوامل دروني شرکت.

22-سنجش استراتژي‌هاي انتخاب شده با روند آتي عوامل دروني شرکت.

23- اولويت‌بندي استراتژي‌ها با استفاده از ماتريس برنامه ريزي استراتژيک کمّي(QSPM).

24-ارايه استراتژي‌هاي نهايي.

25- تدوين برنامه‌هاي عملي جهت اجراي استراتژي‌ها.

د – نتايج و دستاوردهاي پروژه

1- تهيه مدلي بومي و تلفيقي جهت برنامه‌ريزي استراتژيک سازمان‌ها ( در شکل زير، نقشه راهنماي مدل CMS را ملاحظه مي‌کنيد

2- به کارگيري موفقيت‌آميز نتايج حاصل از مدل در چندين سازمان مختلف