پروژه مطالعاتي-تحقيقاتي کارت امتيازي متوازن (BSC)

 

 

 

 الف- عنوان پروژه

بررسي مفاهيم و ادبيات کارت امتيازي متوان (BSC) به منظور يافتن دريچه‌هاي بهبود مدل مبنا

 

ب- ضرورت تعريف پروژه

از آنجايي که يکي از عناصر سه‌گانه در برنامه‌ريزي استراتژيک، ارزيابي و کنترل است، پروژه‌اي تعريف گرديد تا مهم‌ترين، معتبرترين و رايج‌ترين مدل يا سيستم ارزيابي     عملکرد استراتژي شناسايي و آموخته شود. در ضمن، خروجي اين مطالعات باعث شد تا ضرورت بهبود مدل احساس شود (از جمله پرداختن به جايگاه فاکتورهاي بحراني موفقيت و نيز معيارهاي ارزيابي عملکرد و نيز هدف‌گذاري در قالب کارت امتيازي) و پروژه‌هايي براي پرداختن به موارد ياد شده تعريف گردد که شرح مختصري از آنها نيز در جاي مربوط به خود ارايه شده است).

به عبارتي نتايج  اين مطالعات باعث شد تا ضرورت بهبود مدل به‌گونه‌اي که با الزامات مدل کارت امتيازي متوازن (BSC) منطبق شود، مشخص شده و پروژه‌هاي بهبودي براي آنها تعريف گردد.

در ادامه، مختصري از مفاهيم کارت امتيازي که حاصل از اين پروژه مطالعاتي و تحقيقاتي بود ارايه مي‌شود :

 

ج – شرح مختصري از نتايج اين مطالعه تحقيقاتي

کارت‌هاي امتيازي متوازن ‌(BSC[1])

مفاهيم و ادبيات

کارت امتيازي متوازن وسيله اي محبوب و شناخته شده براي سنجش عملکرد سازمان است. اين مدل توسط حسابداران پايه‌گذاري شده است. اما کاپلان و نورتون[2] که استراتژيست‌هاي معروفي نيز بوده‌اند سهم عمده‌اي در توسعه و ايجاد استاندارد اين مدل داشته‌اند. تا پيش از دهه 90، عمدتاً گزارش‌هاي مالي وسيله سنجش عملکرد سازمان بود. با ظهور عصر اطلاعات، اتکا کردن به سيستم‌هاي اندازه‌گيري مالي براي رقابت و کسب مزيت‌هاي رقابتي[3] کافي نبود. در اين عصر

سازمان‌ها بايد سيستم‌هاي اندازه‌گيري خود را تغيير دهند و صرفا نمي‌توانند به جنبه‌هاي مالي اکتفا کنند.

در اندازه‌گيري مالي پس از گذشت زمان و معمولا بعد از يک سال مالي، اتفاق سال گذشته گزارش مي‌شود، ولي در BSC با در نظر گرفتن عواملي به جز عوامل مالي به عنوان ملاک‌هاي سنجش عملکرد، مي‌توان وضعيت سازمان را در هر لحظه پايش کرد و اقدامات کنترلي لازم را به عمل آورد.

کارت امتيازي متوازن، چهارچوب جامع و تشريحي براي اندازه‌گيري استراتژي‌هاي ‌راهبردي شرکت از طريق شاخصه‌هاي اندازه‌گيري است. کارت امتيازي متوازن، اجراي برنامه‌هاي عملي براي پيشبرد استراتژي‌ها را پايش کرده و باعث حاکم شدن برنامه‌هاي عملي در سازمان مي‌شود.

همانطور که گفته شد کارت امتيازي متوازن، شاخص‌هاي مالي را براي سنجش عملکرد سازمان کافي نمي‌داند. در فلسفه کارت امتيازي متوازن، سازمان را بايد از چهار وجه نگريست. کارت امتيازي متوازن، اين چهار وجه را توصيفي کامل از وضعيت و عملکرد سازمان تلقي مي کند

 


 

وجه مالي – تقريبا در همه سازمان‌ها، شاخصه هاي مالي اهميت فراواني دارند. سازمان‌ها براي افزايش درآمد، کاهش هزينه‌ها و استفاده موثرتر از دارايي‌ها و افزايش بهره‌وري تلاش مي‌کنند. در واقع کسب نتايج مالي مناسب در شرکت‌ها و موسسات اقتصادي براي بقا و رشد آنها الزامي است و اندازه‌گيري و تحليل نتايج مالي به عنوان حاصل مهم عملکرد يک سازمان، از ضروريات بررسي نقاط قوت و ضعف سازمان‌هاست.

هدف نهايي بسياري از سازمان‌ها، سودآوري و کسب نتايج مالي است

وجه مشتري- وجه مشتريان، سازمان‌ را قادر مي‌سازد تا معيارهاي اصلي سنجش وضعيت مشتريان شامل رضايت و وفاداري، حفظ و نگهداري، کسب مشتريان جديد و .. را مورد توجه قرار دهد. اين وجه به سازمان اين امکان را مي‌دهد که ارزش اقتصادي و غيراقتصادي ارائه شده به مشتريان و بازارهاي مختلف را تعيين و اندازه‌گيري کند. وجه مشتري به مديران يادآوري مي‌کند که آيا سازمان، مشتريان خود را در رفع نيازهايشان راضي نموده است يا خير.

  

وجه فرايندهاي داخلي کسب و کار- فرايندهاي داخلي سازمان آن دسته از فعاليت‌هايي هستند که در زنجيره‌اي از توليد ارزش، براي مشتريان ايجاد ارزش مي‌کنند. اين فرايندها براي نيل به اهداف استراتژيک از جايگاه ويژه‌اي برخوردارند. شکل زير زنجيره ارزش سازمان را به تصوير مي‌کشد :

وجه رشد و يادگيري – توانايي يک سازمان در نوآوري، بهبود و يادگيري، پايه و اساس همه وجوه بالاست. يادگيري براي سازمان‌ها مانند نفس کشيدن است. يادگيري براي ادامه حيات و انجام فعاليت‌هاي شرکت ضروري است. کارت امتيازي متوازن شده نه تنها در زمينه تکنولوژي و تحقيق و توسعه (R&D[1]) بر سرمايه‌گذاري تاکيد مي‌کند بلکه در زمينه زيرساخت‌هايي چون نيروي کار، سيستم‌ها و روش‌ها و به به عبارتي رشد و يادگيري نيز بر اين امر تاکيد مي‌کند. اين وجه از کارت  امتيازي، در مورد توانايي کارکنان، سيستم‌هاي اطلاعاتي و ساختار سازماني در مديريت کسب و کار و آمادگي براي تغيير صحبت مي‌کند.         

چرا اين4 وجه ؟

يادگيري براي سازمان‌ها مانند نفس کشيدن است.

 

علت جامع بودن اين چهار وجه براي سنجش عملکرد سازمان و استراتژي‌ها در جمله زير خلاصه مي‌شود:

يک شرکت در نهايت خواهان دسترسي به نتايج مالي است (وجه اول)، که براي دستيابي به اين نتايج بايستي از رضايت و حمايت مشتري برخوردار باشد و محصولاتي با کيفيت مناسب، قيمت کم و زمان اندک به او بدهد (وجه دوم) و براي رسيدن به نتايج مورد انتظار در وجه مشتري، بايد فرايندهاي داخلي خود را تصحيح، توسعه و کنترل کند (وجه سوم) و براي رسيدن به نتايج مورد انتظار در سطح فرايندها بايد يادگيري سازماني را تقويت و کنترل کند و به فکر سطح مهارت و دانش کارکنان خود باشد (وجه چهارم).

هرم زير اين چهار وجه استاندارد کارت‌هاي امتيازي متوازن شده را نمايش داده و رابطه ميان آنها را به تصوير مي‌کشد :


تصوير زير چهارچوب کلي کارت امتيازي متوازن را به تصوير مي‌کشد:

د – نتايج و دستاوردهاي پروژه

1-    ايجاد آگاهي و شناخت نسبت به مفاهيم، ادبيات و نظريه کارت امتيازي متوازن

2-    مشخص شدن پروژه‌هاي بهبود مدل با هدف منطبق کردن بيشتر مدل با الزامات سيستم کنترلي BSC‌

3-  الهام‌گرفتن از دانش ايجاد شده در اين زمينه براي بهبود درخت واقعه در مدل مبنا (همانطور که در پروژه مطالعاتي تحت عنوان بهبودي بر درخت واقعه در مدل مبنا با محوريت شاخصه‌هاي عملکردي عنوان مي‌شود، تمرکز بر الزامات سيستم‌هاي کنترلي و ضرورت تعريف دقيق و درست معيارهاي اندازه‌گيري عملکرد، توانست  در بهبود درخت واقعه نقش ايفا کند)

 


[1] Balanced scorecards

[2] Kaplan & Norton

[3] competitive advantage

 

 
 

 

Copyright. 2004 MABENA , All rights reserved